Ticaret dünyasına adım atmak isteyen girişimciler veya mevcut işini büyütmeyi hedefleyen yatırımcılar için gayrimenkul ve işletme ilanlarında en sık karşılaşılan terimlerden biri “Devren Satılık” ibaresi.
Paylaşılan detaylara göre özellikle esnaflar arasında yaygın olan bu kavram, sadece bir mülkün el değiştirmesini değil, yaşayan bir organizmanın tüm hak ve varlıklarıyla yeni bir sahibe aktarılmasını ifade eder.
Peki, son dönemde ilan sitelerinde ve dükkan camlarında sıkça gördüğümüz devren satılık tam olarak nedir ve bu süreçte nelere dikkat edilmelidir?
“Devren satılık” kavramı, bir işletmenin içindeki demirbaşlar, mobilyalar, teknik ekipmanlar, mevcut stoklar ve en önemlisi “müşteri portföyü” ile birlikte bir bütün olarak satılmasıdır.
Boş bir dükkan kiraladığınızda işe sıfırdan başlarsınız; ancak devren bir yer aldığınızda, o dükkanın halihazırdaki bilinirliğini, oturmuş düzenini ve günlük cirosunu da devralmış olursunuz. Bu durum, girişimciye zaman kazandıran ve belirsizliği azaltan “anahtar teslim” bir model sunar.
HAVA PARASI VE DEMİRBAŞ AYRIMI
Devren satışlarda fiyatı belirleyen iki temel unsur vardır: Maddi varlıklar ve manevi değer (peştemaliye). Maddi varlıklar; dükkanın içindeki fırından masaya, bilgisayardan klima sistemine kadar her şeyi kapsar.
Aktarılan bilgilere göre manevi değer veya halk arasındaki tabiriyle “hava parası” ise işletmenin bulunduğu konumun değeri, markanın bilinirliği ve sadık müşteri kitlesi için talep edilen bedeldir. İyi işleyen, yüksek cirolu bir kafe veya eczane devralırken ödenen bedelin büyük bir kısmı genellikle bu işletme değerinden kaynaklanır.
YATIRIMCILAR İÇİN KRİTİK UYARILAR
Devren bir işletme satın almak büyük fırsatlar sunsa da, dikkat edilmediği takdirde ciddi riskler barındırabilir. Uzmanlar, devralma öncesinde şu noktaların mutlaka incelenmesi gerektiğini vurguluyor:
Ciro Analizi: İşletmenin beyan edilen günlük ve aylık cirolarının resmi kayıtlarla (yazar kasa fişleri, banka dökümleri) teyit edilmesi gerekir.
Kira Sözleşmesi: Dükkanın mülk sahibiyle olan kira kontratı en kritik noktadır. Devir sonrasında mülk sahibinin yeni kiracıyı kabul edip etmeyeceği ve kira artış oranı önceden netleştirilmelidir.
Borç Durumu: İşletmenin vergi dairesine, belediyeye, tedarikçilere veya çalışanlara birikmiş bir borcu olup olmadığı titizlikle araştırılmalıdır.
Ruhsat ve İzinler: İşletme ruhsatının devredilebilir olup olmadığı veya yeni faaliyet kolu için gerekli izinlerin alınıp alınamayacağı kontrol edilmelidir.